چین با کمک هوش مصنوعی آمریکا در حال تقویت مدلهای بومی خود است
همزمان با تشدید محدودیتهای آمریکا بر صادرات تراشههای پیشرفته به چین، شرکتها و پژوهشگران چینی با استفاده از روشی موسوم به «تقطیر مدل»، از خروجی مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی آمریکا برای آموزش و بهبود مدلهای بومی خود بهره میگیرند.
به گزارش سیتنا، اسناد نشان میدهد شرکتها و نهادهای چینی بهتدریج روشهای پیشرفتهتری برای استفاده از خروجی مدلهای پیشرو هوش مصنوعی آمریکا و آموزش رقبای داخلی خود به کار میگیرند؛ اقدامی که در راستای گسترش راهبرد هوش مصنوعی چین و جبران محدودیتهای فزاینده آمریکا بر دسترسی این کشور به تراشهها انجام میشود.
بررسی رویترز از بیش از ۳۰۰ مقاله علمی، اختراع ثبتشده، گزارش شرکتی، آگهی استخدام و سند دولتی چین نشان میدهد روشی موسوم به «تقطیر مدل» (Distillation) از سطح آزمایشهای دانشگاهی فراتر رفته و به بخشی از فعالیتهای صنعتی در چین تبدیل شده است.
این اسناد نشان میدهند پژوهشگران چینی از مدلهای آمریکایی برای تولید پاسخ به پرسشها، نوشتن کدهای رایانهای و یافتن راهحل برای مسائل پیچیده استفاده میکنند. سپس شرکتهای چینی نرمافزارهایی برای خودکارسازی این فرایند توسعه میدهند و نیروهای متخصص نیز محتوای لازم برای آموزش مدلهای کوچکتر داخلی را آماده میکنند.
این اسناد همچنین نشان میدهند دولت چین از روش تقطیر مدل برای کاهش هزینههای توسعه هوش مصنوعی و تسهیل بهکارگیری آن در بخش قدرتمند تولید و صنعت این کشور حمایت میکند.
تقطیر مدل اقدامی غیرقانونی محسوب نمیشود و در نقاط مختلف جهان نیز رواج دارد. اگرچه این فرایند نمیتواند تمام قابلیتهای یک مدل پیشرفته را بازتولید کند یا نیاز به قدرت پردازشی پیشرفته را بهطور کامل از بین ببرد، اما به توسعهدهندگان کمک میکند برخی مهارتهای منتخب مدلهای بزرگ را در سامانههای کوچکتر و کمهزینهتر حفظ کنند؛ موضوعی که میتواند وابستگی آنها به فناوری آمریکایی را کاهش دهد.
گسترش استفاده چین از تقطیر مدل میتواند اثربخشی محدودیتهای آمریکا بر فروش تراشههای پیشرفته به این کشور را کاهش دهد؛ زیرا توسعهدهندگان چینی قادر خواهند بود با بهرهگیری از قابلیتهای رقبای آمریکایی، توانمندیهای هوش مصنوعی خود را توسعه دهند.
دولت آمریکا روز دوشنبه اعلام کرد که دسترسی چین به تراشههای پیشرفته شرکتهایی مانند انویدیا را بیش از پیش محدود خواهد کرد.
تقطیر مدل همچنین به یکی از موضوعات اختلاف میان دو اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شده است؛ آن هم در آستانه نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) که قرار است روزهای ۱۸ و ۱۹ نوامبر در شنژن برگزار شود و انتظار میرود دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، دیدار کند.
مقامهای آمریکایی در ماه سپتامبر بهطور علنی شرکتهای چینی را به استفاده تهاجمی و هدفمند از تقطیر مدلهای آمریکایی در مقیاس صنعتی متهم کردند.
همچنین سه منبع آگاه از مذاکرات اعلام کردند که مقامهای وزارت بازرگانی آمریکا در نشستهایی که ماه ژوئیه در شهر چنگدو برگزار شد، نگرانیهای خود را درباره جمعآوری خروجی مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی آمریکا توسط توسعهدهندگان چینی با نهادهای نظارتی این کشور مطرح کردند و هشدار دادند که برخی از این فعالیتها ممکن است مصداق سرقت مالکیت فکری باشد.
به گفته یک مقام آمریکایی آگاه از این تبادلنظر که پیشتر گزارش نشده بود، مقامهای چینی از تقطیر مدل بهعنوان یک روش استاندارد توسعه هوش مصنوعی دفاع کردند و گفتند در مواردی که این اقدامات مصداق سرقت مالکیت فکری باشد، آمادگی برخورد با آن را دارند؛ با این حال، هیچ تعهد مشخصی در این زمینه ارائه نکردند.
وزارت بازرگانی آمریکا و اداره فضای سایبری چین به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
از پاسخهای آمریکایی تا مدلهای چینی
در روش تقطیر مدل، یک مدل قدرتمند که «معلم» نامیده میشود، پاسخ پرسشها را تولید میکند یا نحوه انجام وظایف مختلف را نشان میدهد. توسعهدهندگان سپس از این خروجیها برای آموزش یک سامانه کوچکتر موسوم به «دانشآموز» استفاده میکنند.
به گفته یکی از مهندسان سابق گروه علیبابا که به شرط ناشناس ماندن با رویترز گفتوگو کرده است، جذابیت این روش برای توسعهدهندگان چینی که با محدودیت قدرت پردازشی مواجهاند، در این است که میتوانند از یک پرسوجوی پرهزینه بارها استفاده کنند.
در این روش، یک مدل آمریکایی میتواند تنها یک بار پاسخ یک پرسش دشوار را تولید کند و یک تیم چینی با ذخیره نمونههای کاربردی آن، مدل داخلی خود را بر اساس این دادهها آموزش دهد.
در مقالهای که در نوامبر ۲۰۲۴ منتشر شد، پژوهشگران دانشگاه جیائو تونگ شانگهای توضیح دادند که حدود پنج هزار پاسخ تولیدشده توسط مدل o1 شرکت OpenAI را انتخاب کرده، آنها را با استفاده از GPT-4o mini ترجمه کرده و در مجموع ۱۰ هزار و ۷۵۰ نمونه آموزشی دوزبانه برای آموزش بیشتر مدل Qwen2.5-72B شرکت علیبابا گردآوری کردهاند.
این پژوهشگران همچنین هشدار دادند که اتکای بیش از اندازه به تقطیر مدل میتواند مانع نوآوری مستقل شود و توسعهدهندگان را به دستاوردهای شرکتهایی وابسته کند که مدلهای پیشرفتهتری تولید میکنند.
این پروژه نشان داد که چگونه خروجی مدلهای آمریکایی میتواند به دادههایی قابل استفاده مجدد تبدیل شود و به توسعهدهندگان اجازه دهد بدون نیاز به مراجعه مکرر به ارائهدهنده اصلی مدل، سامانههای داخلی خود را بهبود دهند.
پژوهشگران علیبابا در مقالهای در آوریل ۲۰۲۵، رویکرد نظاممندتری را تشریح کردند. آنها از مدلهای GPT-4 و GPT-4o شرکت OpenAI برای تولید محتوای آموزشی به زبانهایی غیر از چینی استفاده کردند و سپس با اصلاح و امتیازدهی به پاسخها، آنها را برای آموزش مدلهای کوچکتر Qwen به کار گرفتند.
همچنین در مقالهای در فوریه ۲۰۲۶، پژوهشگران دانشگاه جیائو تونگ شانگهای و شرکت خدمات تحویل غذای چینی میتوآن توضیح دادند که چگونه از GPT-4o برای تولید برنامههایی بهمنظور هماهنگسازی عاملهای هوش مصنوعی استفاده کردهاند؛ عاملهایی که برای حل مسائل برنامهنویسی با یکدیگر همکاری میکنند.
این روش به آموزش یک مدل کوچکتر برای سازماندهی چنین وظایفی کمک کرده است.
دانشگاه جیائو تونگ شانگهای، شرکت علیبابا و میتوآن به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
اختلاف ژئوپلیتیکی رو به گسترش
در میان شرکتهای پیشرو هوش مصنوعی آمریکا، شرایط استفاده از خدمات OpenAI، استفاده از خروجی مدلهای این شرکت برای توسعه مدلهای رقیب را با در نظر گرفتن برخی استثناها محدود میکند. شرکت آنتروپیک نیز آموزش سامانههای رقیب با استفاده از خروجی مدلهای خود را بدون دریافت مجوز محدود کرده است.
یک مقام آمریکایی آگاه از مذاکرات نظارتی ماه ژوئیه در چنگدو گفت واشنگتن معتقد است تقطیر مدل در مقیاس صنعتی، عامل اصلی کاهش فاصله میان مدلهای هوش مصنوعی چین و رقبای آمریکایی آنها بوده است.
با این حال، دو منبع آگاه از فعالیت توسعهدهندگان چینی با این ارزیابی مخالفت کردند و گفتند تقطیر مدل تنها یکی از عوامل مؤثر بوده و پیشرفت در مهندسی، الگوریتمها، دادهها و طراحی مدل نیز در این زمینه نقش داشته است.
اسناد دولتی چین شرکتها را به تقطیر مدلهای آمریکایی ملزم نمیکنند، اما از این روش بهعنوان بخشی از برنامه پکن برای گسترش استفاده از هوش مصنوعی در دومین اقتصاد بزرگ جهان حمایت میکنند.
بسته سیاستی ملی «هوش مصنوعی+تولید» که در ماه ژانویه از سوی هشت نهاد دولتی چین منتشر شد، شامل دستورالعملهایی برای حمایت از آموزش مدلها، تنظیم دقیق آنها و تقطیر مدل در کاربردهای صنعتی است.
شهرهای شانگهای و شنژن نیز از روشهایی حمایت کردهاند که نیاز به منابع پردازشی را کاهش میدهند.
این سیاستها نشاندهنده عزم پکن برای گسترش استفاده از سامانههای هوش مصنوعی کوچکتر و ارزانتر در صنایع مختلف است.
در پی افزایش حساسیتهای ژئوپلیتیکی پیرامون تقطیر مدل، توسعهدهندگان هوش مصنوعی چین در ماههای اخیر از نهاد ناظر صنعتی این کشور خواستهاند درباره مرز میان استفاده معمول از مدلهای خارجی و جمعآوری سازمانیافته خروجی آنها برای آموزش مدلهای داخلی، راهنمایی ارائه کند.
وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین نیز به درخواست رویترز برای اظهارنظر در این زمینه پاسخ نداد.
انتهای پیام
افزودن دیدگاه جدید