گورستان هوش مصنوعی؛ فهرست پروژه‌ها و استارتاپ‌هایی که شکست خوردند

به گزارش سیتنا، ماه گذشته، پلتفرم چت‌بات Character.ai تنها پنج سال پس از راه‌اندازی، اعلام ورشکستگی کرد. چند هفته پیش از آن نیز دستیار هوش مصنوعی متمرکز بر حریم خصوصی به نام Ollie از تعطیلی خود خبر داد.

اما Character.ai و Ollie تنها نمونه‌های شکست در دنیای هوش مصنوعی نیستند. بسیاری از پروژه‌های هوش مصنوعی حتی در داخل شرکت‌های بزرگی که آن‌ها را توسعه داده‌اند نیز به پایان راه رسیده‌اند. بر اساس گزارش مؤسسه S&P Global Market Intelligence، حدود ۴۲ درصد از پروژه‌های هوش مصنوعی در نهایت از سوی شرکت‌های مالک آن‌ها کنار گذاشته می‌شوند.

دلایل این شکست‌ها متفاوت است؛ از کمبود منابع مالی و مشکلات فنی گرفته تا رقابت شدید، دشواری توسعه در مقیاس گسترده و نبود تقاضای کافی از سوی کاربران.

نتیجه این وضعیت، شکل‌گیری گورستانی بزرگ از پروژه‌های هوش مصنوعی است. در ادامه، نگاهی داریم به برخی از شناخته‌شده‌ترین محصولات، استارتاپ‌ها و پروژه‌های هوش مصنوعی که تعطیل شده‌اند، مسیر خود را تغییر داده‌اند یا نتوانسته‌اند به انتظارات اولیه پاسخ دهند. این فهرست صرفاً مجموعه‌ای از شکست‌ها نیست، بلکه می‌تواند درس‌هایی برای سایر فعالان این صنعت داشته باشد.

OpenAI هم از شکست در امان نمانده است

حتی بزرگ‌ترین شرکت‌های این حوزه نیز از شکست و تصمیم‌های اشتباه در امان نیستند. OpenAI که یکی از ارزشمندترین شرکت‌های خصوصی جهان به شمار می‌رود، چندین تجربه ناموفق داشته است.

یکی از نمونه‌های اخیر، تلاش این شرکت برای تبدیل ChatGPT به یک «ابر اپلیکیشن» بود. OpenAI در ۹ ژوئیه، با به‌روزرسانی این برنامه، چند تجربه مختلف از جمله بخش‌های مستقل Chat، Codex و Work را در کنار هم قرار داد و نسخه آشنای قبلی را ChatGPT Classic نامید.

این تغییر طراحی خیلی زود با انتقاد کاربران روبه‌رو شد. بسیاری از آن‌ها رابط کاربری جدید را پیچیده و شلوغ می‌دانستند. در نتیجه، OpenAI مدت کوتاهی بعد از این تصمیم عقب‌نشینی کرد و رابط کاربری آشنای ChatGPT را بازگرداند.

این تنها تلاش OpenAI برای گردآوری قابلیت‌های مختلف در یک پلتفرم نبود. این شرکت چند برنامه مستقل خود را نیز تعطیل کرد و قابلیت‌های آن‌ها را به ChatGPT انتقال داد؛ راهبردی که در مقایسه با تغییر طراحی ناموفق، نتیجه بهتری داشته است.

مرورگر مستقل ChatGPT Atlas که با هوش مصنوعی کار می‌کرد، کمتر از یک سال دوام آورد و در ۹ اوت تعطیل شد. قابلیت‌های کاربردی این مرورگر به ChatGPT منتقل شدند.

OpenAI همین کار را با Operator نیز انجام داد؛ عامل هوش مصنوعی‌ای که می‌توانست در وب جست‌وجو کند و کارهای مختلف را به نمایندگی از کاربر انجام دهد.

این شرکت همچنین به‌تدریج قابلیت تولید تصویر را مستقیماً در ChatGPT قرار داده و نقش DALL-E را به‌عنوان یک ابزار مستقل تولید تصویر کاهش داده است.

همچنین نمی‌توان پلتفرم اشتراک‌گذاری ویدئوی Sora را نادیده گرفت؛ سرویسی که به دلیل هزینه‌های بالای عملیاتی و دشواری حفظ کاربران با مشکل روبه‌رو شد و در مارس ۲۰۲۶ به کار خود پایان داد.

هوش مصنوعی سیری اپل

زمانی که اپل در سال ۲۰۲۴ از مجموعه قابلیت‌های Apple Intelligence رونمایی کرد، نسخه پیشرفته سیری یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های معرفی‌شده بود.

اپل وعده داده بود سیری جدید بتواند مفهوم و زمینه درخواست‌های کاربران را بهتر درک کند، از اتفاقات درون برنامه‌های مختلف آگاه باشد و وظایف را به شکل مؤثرتری انجام دهد.

با این حال، اپل بارها عرضه نسخه جدید سیری را به تعویق انداخت و مشکلات مهندسی و باگ‌های نرم‌افزاری را از جمله دلایل این تأخیر اعلام کرد.

این تأخیرها در نهایت به توافقی برای پرداخت ۲۵۰ میلیون دلار غرامت منجر شد؛ توافقی که در پی ادعاهای مربوط به نحوه تبلیغ قابلیت‌های هوش مصنوعی در آیفون ۱۶ شکل گرفت.

نسخه جدید سیری سرانجام در ژوئیه گذشته در نسخه آزمایشی iOS 27 ظاهر شد و نسخه مجهز به هوش مصنوعی آن از این ماه برای کاربران انگلیسی‌زبان عرضه شده است. پشتیبانی از زبان‌های دیگر نیز قرار است در ادامه اضافه شود.

Character.ai

شرکت Character.ai در سال ۲۰۲۱ به دست نوام شازیر و دانیل دی فریتاس، دو پژوهشگر سابق گوگل، تأسیس شد. این شرکت یک اپلیکیشن هوش مصنوعی برای کاربران عادی ارائه می‌کرد که امکان گفت‌وگو با ربات‌های قابل شخصی‌سازی را فراهم می‌کرد. بسیاری از این ربات‌ها بر اساس شخصیت‌های مشهور و کاراکترهای داستانی ساخته شده بودند.

Character.ai در سال ۲۰۲۳ توانست ۱۵۰ میلیون دلار سرمایه جذب کند و ارزش آن به یک میلیارد دلار رسید. اما یک سال بعد، گوگل با پرداخت مبلغی که گزارش شده ۲.۷ میلیارد دلار بوده، مجوز استفاده از فناوری این شرکت را دریافت کرد و بنیان‌گذاران آن را دوباره به مجموعه خود بازگرداند. در نتیجه، استارتاپ بدون حضور بنیان‌گذارانش به فعالیت ادامه داد.

این شرکت در سال‌های فعالیت خود با مشکلات متعددی روبه‌رو شد. خانواده‌هایی از آن شکایت کردند و مدعی شدند چت‌بات‌های این پلتفرم در خودکشی و خودآزاری نوجوانان نقش داشته‌اند. همچنین شرکت دیزنی به دلیل استفاده بدون مجوز از شخصیت‌های متعلق به خود، نامه توقف فعالیت و اخطار حقوقی برای Character.ai ارسال کرد.

Character.ai در اواخر سال گذشته امکان گفت‌وگوی آزاد کاربران زیر ۱۸ سال را محدود کرد و در اوایل سال ۲۰۲۶ نیز به همراه گوگل با چند پرونده حقوقی به توافق رسید.

با این حال، این اقدامات برای نجات شرکت کافی نبود. Character.ai در اوایل اکتبر اعلام ورشکستگی کرد و مشکلات حقوقی، مقرراتی و عملیاتی را از دلایل این تصمیم دانست.

در اتفاقی جالب، دیزنی اکنون نخستین پیشنهاددهنده خرید بخشی از دارایی‌های معنوی این شرکت است و ۲۰ میلیون دلار برای دریافت مجوز استفاده از برخی از آن‌ها پیشنهاد داده است.

اپلیکیشن Character.ai در طول فرایند ورشکستگی همچنان فعال است و انتظار می‌رود فروش دارایی‌های آن تا اواخر نوامبر یا اوایل دسامبر نهایی شود.

Relay

ابزار Relay که برای خودکارسازی فرایندهای کاری با کمک هوش مصنوعی ساخته شده بود، در اوت ۲۰۲۶ به‌طور کامل تعطیل شد.

این محصول به کاربران اجازه می‌داد فرایندهایی مانند مدیریت ایمیل‌ها و وظایف روزانه را با استفاده از عامل‌های هوش مصنوعی خودکار کنند و به‌عنوان جایگزینی برای سرویس‌هایی مانند Zapier شناخته می‌شد.

با این حال، شرکت‌های بزرگی مانند OpenAI و گوگل به‌تدریج قابلیت‌های مشابهی را مستقیماً در محصولات خود قرار دادند. همین موضوع باعث شد Relay که پنج سال از عمر آن می‌گذشت، برای حفظ جایگاه خود به‌عنوان یک محصول مستقل با مشکل روبه‌رو شود.

Ollie

Ollie در ژوئن ۲۰۲۶ به‌عنوان یکی از نخستین اپلیکیشن‌های عمومی مجهز به استاندارد امنیت و حریم خصوصی SOC 2 راه‌اندازی شد.

ایده اصلی این دستیار هوش مصنوعی که برای خانواده‌ها طراحی شده بود، این بود که اطلاعات مورد نیاز اعضای خانواده از قبل وجود دارد، اما در بخش‌های مختلفی مانند پیام‌های مدرسه، تقویم‌ها، فهرست وظایف و گروه‌های گفت‌وگو پراکنده شده است.

Ollie تلاش می‌کرد این اطلاعات را در یک محیط واحد گردآوری و هماهنگ کند. این اپلیکیشن تقویم‌ها، ایمیل‌ها، یادآورها، وظایف و سایر اطلاعات مربوط به امور خانه را مدیریت می‌کرد و اطلاعات مورد نیاز کاربران را از طریق پیام متنی در اختیار آن‌ها قرار می‌داد.

با این حال، این اپلیکیشن با چالشی رایج روبه‌رو شد: رقابت با بازیگران قدرتمندی مانند Muse و Instinct.

بیل لنون، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل Ollie، اعلام کرد این اپلیکیشن در ۶ نوامبر تعطیل می‌شود. او ناتوانی در ایجاد تمایز نسبت به رقبا، رشد ناکافی و جذب نکردن سرمایه مورد نیاز را از دلایل اصلی این تصمیم عنوان کرد.

قابلیت Recall مایکروسافت

قابلیت Recall مایکروسافت در کنفرانس توسعه‌دهندگان Build سال ۲۰۲۴ معرفی شد. این ابزار قرار بود نوعی «حافظه تصویری» مبتنی بر هوش مصنوعی برای رایانه‌های ویندوزی باشد.

Recall به‌صورت دوره‌ای از فعالیت‌های کاربر در رایانه اسکرین‌شات می‌گرفت تا کاربران بتوانند در آینده به سوابق دیجیتال خود مراجعه کنند و اطلاعات مورد نظرشان را جست‌وجو کنند.

این قابلیت از همان ابتدا با موجی از انتقادها درباره حریم خصوصی و امنیت روبه‌رو شد. منتقدان هشدار دادند که Recall ممکن است آرشیوی قابل جست‌وجو از اطلاعات بسیار حساس کاربران، از جمله گذرواژه‌ها، پیام‌های خصوصی، اطلاعات مالی و سایر فعالیت‌های آن‌ها ایجاد کند.

مایکروسافت در واکنش به این انتقادها، عرضه Recall را نزدیک به یک سال به تعویق انداخت تا فرصت بیشتری برای بازنگری در تدابیر امنیتی و حریم خصوصی آن داشته باشد.

با وجود طراحی مجدد این قابلیت، نگرانی‌ها همچنان ادامه دارد. اخیراً یک پژوهشگر امنیت سایبری ابزاری ساخته است که می‌تواند داده‌های ثبت‌شده توسط Recall را استخراج و نمایش دهد. این اتفاق بار دیگر پرسش‌هایی را درباره برطرف شدن مشکلات اساسی امنیتی این قابلیت مطرح کرده است.

Notion Mail

سرویس Notion Mail در آوریل ۲۰۲۵ به‌عنوان یک ابزار مدیریت ایمیل مبتنی بر هوش مصنوعی راه‌اندازی شد. هدف آن کمک به کاربران برای سازمان‌دهی صندوق ورودی و خودکارسازی مدیریت ایمیل‌ها بود.

با این حال، شرکت متوجه شد کاربرانش برای مدیریت ایمیل‌ها بیشتر به سراغ عامل‌های هوش مصنوعی مستقل می‌روند. در نتیجه، تعطیلی Notion Mail برای ۲۲ سپتامبر برنامه‌ریزی شده است.

Humane AI Pin

Humane AI Pin یکی از شناخته‌شده‌ترین شکست‌ها در حوزه سخت‌افزار هوش مصنوعی به شمار می‌رود.

این دستگاه پوشیدنی با هدف ارائه قابلیت‌های هوش مصنوعی بدون نیاز به استفاده از گوشی هوشمند طراحی شده بود. شرکت Humane توانست ۲۳۰ میلیون دلار از سرمایه‌گذاران جذب کند و توجه زیادی را به خود جلب کند.

اما این محصول از نظر عملکرد با مشکلات جدی روبه‌رو شد. شرایط زمانی بدتر شد که شرکت به کاربران هشدار داد به دلیل احتمال آتش‌سوزی باتری، از قاب شارژ دستگاه استفاده نکنند.

Humane در نهایت در فوریه ۲۰۲۵ فعالیت تجاری مربوط به AI Pin را متوقف کرد و شرکت HP نیز بیشتر دارایی‌های این شرکت را با پرداخت ۱۱۶ میلیون دلار خریداری کرد.

Rabbit R1

Rabbit R1 یکی دیگر از دستگاه‌های هوش مصنوعی بود که پیش از عرضه، توجه زیادی را به خود جلب کرد.

این دستیار هوشمند در نمایشگاه CES ژانویه ۲۰۲۴ معرفی شد و هدف آن انجام وظایف مختلف به نمایندگی از صاحب دستگاه بود. شرکت Rabbit اعلام کرد مدت کوتاهی پس از عرضه، ۱۰۰ هزار دستگاه از این محصول فروخته است.

با این حال، فروش اولیه بالا به معنای کیفیت مناسب محصول نبود. بررسی‌های اولیه نشان می‌داد دستگاه هنوز کامل نیست، عملکرد قابل اعتمادی ندارد و تعداد سرویس‌هایی که به آن متصل می‌شوند محدود است.

البته شرکت Rabbit هنوز از این محصول دست نکشیده است. این شرکت همچنان به‌روزرسانی‌هایی برای R1 منتشر می‌کند و آن را به‌عنوان ابزاری برای کنترل رایانه و انجام وظایف مبتنی بر عامل‌های هوش مصنوعی معرفی کرده است.

Rabbit همچنین به‌تازگی از پروژه سخت‌افزاری جدیدی با نام Project Cyberdeck خبر داده که هدف آن ساخت دستگاهی قابل حمل برای برنامه‌نویسی به روش Vibe Coding است.

Huxe

Huxe یک اپلیکیشن صوتی مبتنی بر هوش مصنوعی بود که توسط توسعه‌دهندگان سابق NotebookLM گوگل ساخته شد.

این اپلیکیشن می‌توانست اطلاعات و متن‌های نوشتاری را به محتوای صوتی گفت‌وگومحور، شبیه پادکست، تبدیل کند.

شرکت سازنده در مه ۲۰۲۶ فعالیت خود را متوقف کرد. یکی از دلایل این تصمیم، ورود پلتفرم‌های بزرگ‌تر به این حوزه و ارائه قابلیت‌های مشابه به کاربران گسترده آن‌ها بود. برای مثال، اسپاتیفای نیز در حال توسعه ابزارهای صوتی مبتنی بر هوش مصنوعی خود است.

Yupp

Yupp محصولی متفاوت در دنیای هوش مصنوعی بود. این پلتفرم به کاربران اجازه می‌داد پاسخ صدها مدل هوش مصنوعی را به‌صورت هم‌زمان و در کنار یکدیگر مقایسه کنند.

کاربران همچنین می‌توانستند به پاسخ‌ها رأی بدهند و از طریق این پلتفرم ارز دیجیتال به دست بیاورند.

در اوج فعالیت Yupp، کاربران امکان آزمایش بیش از ۸۰۰ مدل هوش مصنوعی را داشتند؛ مدل‌هایی از شرکت‌هایی مانند OpenAI، گوگل و آنتروپیک.

با این حال، بنیان‌گذاران شرکت اعلام کردند این محصول هرگز نتوانست تناسب مناسبی میان محصول و نیاز بازار پیدا کند؛ موضوعی که ادامه فعالیت آن را غیرممکن کرد. این پلتفرم در مارس ۲۰۲۶ تعطیل شد.

Figgs AI

Figgs AI از سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ فعالیت می‌کرد و به کاربران امکان می‌داد شخصیت‌های هوش مصنوعی قابل شخصی‌سازی بسازند و در قالب نقش‌آفرینی و داستان‌پردازی با آن‌ها تعامل داشته باشند.

این پلتفرم طبق گزارش‌ها بیش از یک میلیون کاربر جذب کرده بود، اما توسعه‌دهندگان آن اعلام کردند حفظ رایگان بودن سرویس هزینه بسیار زیادی دارد و ادامه فعالیت آن از نظر مالی قابل توجیه نیست.

در نتیجه، Figgs AI نیز تعطیل شد.

انتهای پیام