بحران دیپ فیک در ایران

گزارش آگهی/ مطمئنا در چند سال اخیر، مخصوصا این دوره که هوش مصنوعی می تواند ویدیوی های حیرت انگیز بسازد، کلیپ هایی را مشاهده کردیم که با خود فکر کردیم این واقعی است ولی بعد متوجه شدیم که جعلی و کار هوش مصنوعی می باشد. به این کلیپ ها که جعلی بوده دیپ فیک یا جعل عمیق گفته می شود.

دیپ فیک یا جعل عمیق چیست؟

دیپ فیک ویدیویی های جعلی می باشد که با کمک AI ساخته می شود و به قدری واقعی می باشند که تشخیص فیک بودن آن برای هر کسی ممکن نیست که این نشان دهنده یک پیشرفت بزرگ و البته زنگ خطری نیز می باشد که می تواند دنیا را مورد تحول قرار دهد.

آیا دیپ فیک غیرقانونی است؟

برای استفاده از دیپ فیک در سراسر دنیا مقرراتی وضع شده است که در برخی موارد مجاز و در برخی موارد دیگر پیگیرد قانونی دارد.

برای مثال یکی از استفاده های مجاز از این ابزار مربوط به سر پیتر کوشینگ که در نقش گرند ماف تارکین در فیلم های جنگ ستارگان بازی می کرد پس از مرگش نیز با کمک دیپ فیک، در فیلم روگ وان: داستانی از جنگ ستارگان محصول سال 2016 بازی کرد و یا در فیلم سریع و خشن پاول واکر نیز با قدرت دیپ فیک در مابقی سری این فیلم بازی کرد.

اما استفاده از این ابزار برای مواردی چون تهمت زدن و توهین، نشر اکاذیب و کلاهبرداری و فریب دیگران جرم و غیرقانونی می باشد.

چگونه دیپ فیک را تشخیص بدهیم؟

درست است که دیپ فیک با آمدن هوش مصنوعی بسیار پیشرفته شده است، ولی باز نکاتی وجود دارد که اگر در آنها عمیق شوید، متوجه خواهید شد که ویدیو ساخته شده واقعی است یا جعلی.

حرکات غیر طبیعی چشم: در دیپ فیک که افراد غیر حرفه ای می سازند، چشم ها حرکت نمی کنند و یا اصلا پلک نمی زند که این نشان می دهد ویدیو ساختگی می باشد.

حالات غیرطبیعی چهره: بجز چشم ها، چهره شخص حرکات غیرطبیعی و تکراری دارد و خیلی مصنوعی و غیرطبیعی می باشد.

چهره کاملا بدون احساس: چهره شخص خیلی بی احساس است و انگار کل صورت خود را بوتاکس کرده که نه اخمی دارد و نه ابروها و لب های او تکونی می خورد.

ناهماهنگی سر با بدن: یکی دیگر از نشانها که حرکات سر و با بدن هماهنگ نیست. برای مثال چهره دارد به یک چیز اشاره می کند ولی بدن او به یک سمت دیگر متمایل است.

رنگ غیر طبیعی: داشتن رنگ مصنوعی در پوست، وجود نورهای عجیب و وجود سایه نامناسب از نشانه های جعلی بود ویدیو می باشد.

دندان های غیرواقعی: دندان یکی از نشانه های اصلی است که اگر به آن توجه کنید خودتان متوجه می شوید که طیبعی یا ساختگی می باشد.

دیپ فیک چرا نگران کننده است؟

نگرانی این موضوع زمانی است که یک ویدیو ساختگی را به عنوان اصلی قرار می دهند و بعد از مدتی مشخص می شود که فیلم ساختگی بوده و دیگر اعتماد کردن کار بسیار سختی است. برای مثال شخص می تواند با دیپ فیک باعث نابودی یک خانواده شود و یا یک کشور را با خبر جعلی به بحران بکشاند. این موضوع می تواند باعث نقض حقوق شهروندی شود و آسیب جدی به افراد و یا شرکت های تجاری وارد کند.

وضعیت حقوقی دیپ فیک در ایران

با توجه به اینکه دیپ فیک در جامعه افزایش چشمگیری داشته ولی در نظام حقوقی ما قانون خاصی برای آن وضع نشده است ولی در صورت شکایت با استناد ترکیبی به قوانین کیفری، مدنی، اساسی و تجارت الکترونیکی می توان کاری کرد که شخصی که از دیپ فیک سوءاستفاده کرده مجازات شود.

در ماده 744 قانون مجازات اسلامی هر کس به‌ و‌سیله سامانه‌ های رایانه‌ ای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف کند و آن را منتشر یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر کند، به‌ نحوی که موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از چهل و پنج روز و دوازده ساعت تا یک سال یا جزای نقدی از پنجاه میلیون (50,000,000) ریال تا سیصد و سی میلیون (330,000,000) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

در ماده بالا همانطور که نوشته در صورتی که فیلم یا عکس تحریف شده ای منتشر شود که منجر به هتک حیثیت شود دارای مجازات است که می توان در در مورد دیپ فیک نیز به این ماده قانون اشاره کرد.

در ماده 746 قانون مجازات اسلامی در مورد نشر اکاذیب به وسیله سیستم های رایانه ای شاره کرده که دارای مجازات می باشد و اگر کسی با دیپ فیک ویدیوی منتشر کند که باعث تشویش اذهان عمومی شود، مجازات او حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از شصت و شش میلیون (66,000,000) ریال تا پانصد میلیون (500,000,000) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

همچنین انتشار ویدیویی که خلاف عفت عمومی باشد نیز مجازات دارد.

راهکارهای حقوقی برای قربانیان دیپ فیک

اگر شما شخصی هستید که به واسطه انتشار یک ویدیو جعلی موجب شده که حیثیت شما خدشه دار شود، باید سه مسیر که در ادامه می گوییم را طی کنید تا بتوانید از حق خود دفاع کنید.

جرایم رایانه ای مربوط پرونده های کیفری می باشد و شما برای احقاق حق خود باید شکایت خود را از طریق خدمات قضایی ثبت نمایید تا پرونده به دادسرای جرایم رایانه ای فرستاده شود. شما باید مدارکی که دارید را همراه خود ضمینه شکواییه کنید و هتک حیثیت، نشر اکاذیب یا افترا مواردی می باشد که می توان در مورد آنها شکایت کرد.

اگر محتوای منتشر شده در حوزه مدنی می باشد، یعنی انتشار دیپ فیک باعث شده که شما شغل خود را از دست بدهید یا آسیب روانی و فرصت های همکاری را از دست داده اید، می توانید تقاضای جبران خسارت بدهید و در صورتی که صفحات گوناگونی آن را منتشر کرده اند، از دادگاه بخواهید درخواست انسداد آن صفحات را بدهد.

همکاری با یک وکیل که در حوزه جرایم رایانه ای و سایبری تخصص دارد، در طول مسیر می تواند کمک چندانی به شما کند. وکیل دادگستری با کمک کارشناسان رسمی دادگستری بخش فناوری اطلاعات، جعلی بودن فیلم را اثبات می کند و می تواند مشاوره هایی بدهید که مسیر دادرسی کوتاه شود.

در نهایت افراد از دیپ فیک در راههای مختلفی استفاده می کنند. عده ای برای ساخت فیلم و کارهای خود استفاده می کنند و عده ای دیگر جهت آزار و اذیت افراد و تشویش اذهان عمومی استفاده می کنند.

برخی دیگر بدون اینکه اطلاعی از تبعات حقوقی این موضوع داشته باشند برای سرگرمی استفاده می کنند که در صورت شکایت شخصی، به دردسر می افتند. مجازات این جرم نیز سنگین و دارای حبس می باشد و بهتر است قبل از استفاده از برخی ابزارها، کمی در مورد آنها و مشکلات حقوقی که ممکن است بوجود آورند مطالعه داشته باشیم.

انتهای پیام