گلوگاه‌های پنهان اینترنت؛ چرا کاربران اختلال را حس می‌کنند؟

به گزارش سیتنا، در حالی که نمودارهای سامانه‌های بین‌المللی پایش اینترنت طی روزهای اخیر کاهش قابل توجهی در ترافیک یا اتصال اینترنت ایران نشان نمی‌دهند، گزارش‌های کاربران از سراسر کشور حاکی از آن است که دسترسی به بسیاری از سرویس‌های خارجی همچنان با اختلال، کندی و قطع‌ووصلی همراه است.

این وضعیت در نگاه نخست متناقض به نظر می‌رسد؛ اما متخصصان شبکه تأکید می‌کنند که ابزارهای بین‌المللی، «در دسترس بودن اینترنت» را اندازه‌گیری می‌کنند، نه کیفیت تجربه کاربران هنگام استفاده از تمامی سرویس‌های آنلاین.

نمودارهای جهانی چه چیزی را اندازه می‌گیرند؟

سامانه‌هایی مانند Cloudflare Radar، IODA و NetBlocks معمولاً شاخص‌هایی مانند حجم کلی ترافیک، میزان دسترسی کشور به اینترنت جهانی و پایداری ارتباطات را پایش می‌کنند.

به همین دلیل، تا زمانی که بخش عمده‌ای از ترافیک اینترنت برقرار باشد و کاربران بتوانند به سایت‌ها و خدمات داخلی یا بخشی از سرویس‌های خارجی متصل شوند، این سامانه‌ها اختلال گسترده یا قطع اینترنت را گزارش نمی‌کنند.

در نتیجه، ممکن است اینترنت از نگاه این سامانه‌ها پایدار باشد، اما کاربران در استفاده از برخی خدمات بین‌المللی با مشکلات جدی مواجه شوند.

اختلال در مسیرهای بین‌الملل، نه قطع اینترنت

کارشناسان معتقدند بخش قابل توجهی از مشکلات فعلی به اختلال در مسیرهای ارتباطی بین‌الملل مربوط می‌شود.

در چنین شرایطی، ارتباط کاربران با وب‌سایت‌ها و سرویس‌های داخلی بدون مشکل برقرار است، اما مسیر رسیدن به برخی مراکز داده و شبکه‌های توزیع محتوا (CDN) در خارج از کشور با افزایش تأخیر، از دست رفتن بسته‌های اطلاعاتی یا ناپایداری روبه‌رو می‌شود.

نتیجه این وضعیت، کند شدن یا حتی از کار افتادن برخی سرویس‌های خارجی است؛ بدون آنکه اتصال کلی اینترنت کشور قطع شده باشد.

چرا برخی سرویس‌ها بیشتر تحت تأثیر قرار گرفته‌اند؟

بخش عمده‌ای از سرویس‌های جهانی مانند چت‌جی‌پی‌تی، گیت‌هاب، گوگل درایو، گوگل مپس، یوتیوب و اسپاتیفای از شبکه‌های توزیع محتوا (سی‌دی‌ان) و زیرساخت‌های رایانش ابری استفاده می‌کنند، لذا اگر ارتباط با این شبکه‌ها دچار اختلال شود، ممکن است کاربران با شرایطی مانند موارد زیر مواجه شوند:

باز شدن بسیار کند صفحات
اختلال در ورود به حساب کاربری
قطع شدن دانلود یا آپلود فایل
تأخیر در پاسخ‌گویی سرویس‌ها
بروز خطاهای مکرر هنگام اتصال

تفاوت «قطع اینترنت» با «اختلال کیفیت دسترسی»

متخصصان شبکه تأکید می‌کنند میان قطع کامل اینترنت و اختلال در کیفیت دسترسی تفاوت اساسی وجود دارد.

در قطع اینترنت، کاهش شدید ترافیک کشور در نمودارهای جهانی به‌وضوح قابل مشاهده است؛ اما در اختلال کیفیت دسترسی، تنها بخشی از سرویس‌ها یا مسیرهای ارتباطی دچار مشکل می‌شوند و بنابراین شاخص‌های کلان اینترنت تغییر محسوسی نشان نمی‌دهند.

به همین دلیل، ممکن است اینترنت از منظر سامانه‌های بین‌المللی پایدار باشد، اما کاربران در عمل نتوانند از بسیاری از خدمات خارجی به‌صورت عادی استفاده کنند.

نقش DNS، HTTPS و مسیریابی

کارشناسان یکی دیگر از دلایل بروز این وضعیت را اختلال در برخی لایه‌های ارتباطی مانند DNS، ارتباطات رمزگذاری‌شده HTTPS یا نحوه مسیریابی ترافیک بین‌الملل عنوان می‌کنند.

در این شرایط، ممکن است ارتباط با آدرس IP مقصد برقرار باشد، اما فرآیند اتصال کامل به وب‌سایت یا سرویس موردنظر با اختلال مواجه شود؛ موضوعی که در ابزارهای عمومی پایش اینترنت نیز به‌سادگی قابل مشاهده نیست.

چرا استفاده از VPN در برخی موارد مشکل را کاهش می‌دهد؟

بسیاری از کاربران گزارش می‌دهند که با فعال کردن VPN، کیفیت دسترسی به سرویس‌های خارجی بهبود پیدا می‌کند.

دلیل این موضوع آن است که VPN مسیر ترافیک اینترنت را تغییر داده، درخواست‌های DNS را از خارج کشور ارسال می‌کند و ارتباط رمزگذاری‌شده را از مسیر متفاوتی عبور می‌دهد. در نتیجه، اگر اختلال مربوط به مسیرهای ارتباطی یا مدیریت ترافیک بین‌الملل باشد، استفاده از VPN می‌تواند بخشی از این مشکلات را برطرف کند.

کاهش ملموس کیفیت دسترسی به سرویس‌های بین‌المللی

آنچه این روزها کاربران ایرانی تجربه می‌کنند، بیش از آنکه نشانه «قطع اینترنت» باشد، بیانگر کاهش کیفیت دسترسی به سرویس‌های بین‌المللی است. به همین دلیل، در حالی که سامانه‌های جهانی اختلال گسترده‌ای را در اتصال اینترنت ایران ثبت نمی‌کنند، کاربران همچنان در استفاده از بسیاری از خدمات خارجی با کندی، تأخیر و ناپایداری روبه‌رو هستند؛ وضعیتی که نشان می‌دهد ارزیابی کیفیت اینترنت، تنها با اتکا به نمودارهای کلی ترافیک امکان‌پذیر نیست و نیازمند بررسی دقیق مسیرهای ارتباطی و تجربه واقعی کاربران است.

انتهای پیام