ضیایی‌پرور: اطلاع‌رسانی شفاف و گزارش‌های مردمی، مؤثرترین راه مقابله با شایعات درباره اینترنت است

دکتر حمید ضیایی‌پرور، استاد علوم ارتباطات، در گفت‌وگو با خبرنگار سیتنا، درباره انتشار شایعات پیرامون قطعی و اختلال اینترنت در روزهای اخیر، اظهار کرد: در تمام دنیا، شایعات، اخبار جعلی، جعل‌های عمیق (Deepfake) و اطلاعات نادرست معمولاً در دو شرایط شکل می‌گیرند؛ نخست زمانی که یک موضوع برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان اهمیت بسیار بالایی دارد و دوم هنگامی که در اطلاع‌رسانی رسمی ابهام، ضعف یا خلأ وجود داشته باشد.

وی افزود: در شرایطی مانند جنگ یا تنش‌های امنیتی، به دلیل ارزش خبری بالای رویدادها و حساسیت افکار عمومی، طبیعی است که توجه مردم به اخبار افزایش پیدا کند. اگر در چنین شرایطی اطلاع‌رسانی به‌موقع، شفاف و مستمر انجام نشود، زمینه برای گسترش شایعات و اخبار جعلی فراهم خواهد شد.

ضیایی‌پرور با اشاره به اینکه همه شایعات الزاماً با سوءنیت منتشر نمی‌شوند، گفت: ممکن است یک شهروند در منطقه‌ای با اختلال موقت اینترنت مواجه شود و بر اساس تجربه شخصی خود این تصور را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کند که اینترنت به دلیل شرایط جنگی قطع شده است، در حالی که این تجربه لزوماً قابل تعمیم به کل منطقه یا کشور نیست.

این استاد علوم ارتباطات ادامه داد: در کنار این موضوع، برخی عوامل نیز به تقویت چنین شایعاتی دامن می‌زنند؛ از جمله بحث مسیرهای ارتباطی بین‌المللی اینترنت ایران، مانند فیبر نوری دریایی متصل به فجیره، که ممکن است به دلیل همجواری با مناطق پرتنش، زمینه‌ساز گمانه‌زنی‌هایی درباره آسیب‌دیدگی این مسیرها شود.

وی همچنین با اشاره به انتشار اخباری درباره آسیب دیدن برخی زیرساخت‌های مخابراتی در جنوب کشور، تصریح کرد: انتشار خبر آسیب دیدن تعدادی از دکل‌ها یا تأسیسات مخابراتی نیز می‌تواند در شکل‌گیری چنین برداشت‌هایی مؤثر باشد، هرچند نباید هرگونه آسیب محدود را به معنای قطع گسترده اینترنت تلقی کرد.

ضیایی‌پرور یکی دیگر از عوامل تقویت این شایعات را پیشینه ذهنی جامعه دانست و گفت: در سال‌های گذشته، در برخی حوادث، محدودیت‌هایی در دسترسی به اینترنت اعمال شده و همین سابقه ذهنی باعث می‌شود هر زمان اتفاق مهمی رخ می‌دهد، بخشی از افکار عمومی به‌سرعت احتمال قطع یا محدود شدن اینترنت را مطرح کنند.

وی درباره راهکار مقابله با این وضعیت اظهار داشت: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات باید اطلاع‌رسانی فعال، شفاف و مستمر داشته باشد. البته اطلاع‌رسانی صرفاً به معنای تکذیب اخبار نیست؛ بلکه باید زمینه‌ای فراهم شود که واقعیت‌ها به‌صورت عینی برای افکار عمومی قابل مشاهده باشد.

این استاد علوم ارتباطات تأکید کرد: امروز شهروندان خود نقش خبرنگار را ایفا می‌کنند و انتشار گزارش‌های میدانی و مردمی از وضعیت واقعی مناطق مختلف می‌تواند بسیار مؤثرتر از تکذیب‌های رسمی باشد. اگر مردم از نقاط مختلف گزارش دهند که خدمات اینترنت برقرار است و تجربه واقعی خود را منتشر کنند، این روایت‌های عینی می‌تواند نقش مهمی در خنثی‌سازی شایعات و افزایش اعتماد عمومی ایفا کند

انتهای پیام

گفت و گو از سارا استوار