اختلال چهار بانک و زنگ خطر برای نظام پرداخت؛ وابستگی شدید خدمات مالی به سامانه‌های متمرکز زیر ذره‌بین

به گزارش سیتنا، اختلال چندروزه در تراکنش‌های مالی چهار بانک بزرگ کشور تنها یک مشکل فنی مقطعی نبود؛ این رویداد بار دیگر یکی از ضعف‌های ساختاری نظام بانکی ایران را نمایان کرد: وابستگی شدید خدمات مالی به سامانه‌های متمرکز.

در روزهای اخیر، بسیاری از مشتریان این بانک‌ها با مشکلاتی مانند ناموفق بودن کارت‌به‌کارت، اختلال در اینترنت‌بانک و همراه‌بانک، عدم برداشت وجه از خودپردازها و حتی بلوکه شدن موقت مبالغ پس از تراکنش‌های ناموفق روبه‌رو شدند. برای بسیاری از مردم، این اختلال به معنای ناتوانی در انجام ساده‌ترین پرداخت‌های روزمره بود.

ریشه این آسیب‌پذیری را باید در معماری متمرکز شبکه بانکی جست‌وجو کرد. در چنین ساختاری، بخش بزرگی از خدمات—از احراز هویت مشتری گرفته تا پردازش تراکنش‌ها—به تعداد محدودی سرور، مرکز داده و سوئیچ پرداخت وابسته است. بنابراین اگر یکی از این نقاط کلیدی دچار مشکل شود، اثر آن می‌تواند به‌سرعت در کل شبکه بانکی گسترش یابد.

به بیان ساده، وقتی سامانه مرکزی از کار می‌افتد، حتی اگر موجودی حساب مشتری محفوظ باشد، دسترسی عملی به پول مختل می‌شود. یعنی پول در حساب وجود دارد، اما مشتری نمی‌تواند آن را منتقل کند، برداشت کند یا برای خرید استفاده کند.

این وابستگی زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که خدمات بانکی به زیرساخت‌های ملی مانند شبکه شتاب، شاپرک، ساتنا و پایا نیز گره خورده باشند. اختلال در هر یک از این لایه‌ها می‌تواند اثر دومینویی ایجاد کند؛ به‌گونه‌ای که یک مشکل محدود، به بحران گسترده در نظام پرداخت تبدیل شود.

علاوه بر این، اتکای برخی بانک‌ها به سامانه‌های قدیمی و معماری‌های کم‌انعطاف، سرعت بازیابی را کاهش می‌دهد. در چنین شرایطی، حتی اختلال‌های کوتاه‌مدت می‌توانند ساعت‌ها یا روزها بر خدمات مشتریان اثر بگذارند.

اختلال اخیر چهار بانک، هشداری جدی برای نظام بانکی کشور است؛ هشداری که نشان می‌دهد بدون سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های توزیع‌شده، معماری‌های مقاوم در برابر خطا و سامانه‌های پشتیبان پیشرفته، ریسک اختلال‌های فراگیر همچنان پابرجا خواهد بود. 

در اقتصادی که بخش بزرگی از مبادلات روزانه به پرداخت دیجیتال وابسته است، تاب‌آوری زیرساخت بانکی دیگر یک مزیت نیست، بلکه یک ضرورت است.

انتهای پیام