اینترنت؛ یک ضرورت راهبردی برای اقتصاد ملی

در اقتصاد معاصر، اینترنت صرفا یک ابزار ارتباطی یا بستری برای تبادل اطلاعات نیست، بلکه به یکی از زیرساخت‌های بنیادین فعالیت‌های اقتصادی تبدیل شده است. همان‌گونه که برق، آب، حمل‌ونقل و شبکه بانکی از ارکان ضروری توسعه اقتصادی به شمار می‌روند، اینترنت نیز امروز نقشی تعیین‌کننده‌ در گردونه اقتصاد ایفا می‌کند. بخش قابل توجهی از تولید، توزیع، بازاریابی، فروش، خدمات پس از فروش، آموزش، مدیریت منابع انسانی، تبادلات مالی و حتی برنامه‌ریزی راهبردی کسب‌وکارها، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم بر بستر اینترنت انجام می‌شود. از این رو، هرگونه اختلال در دسترسی پایدار و مطمئن به اینترنت، به سرعت آثار خود را از سطح یک مسئله فنی فراتر برده و به حوزه اقتصاد کلان و معیشت فعالان اقتصادی منتقل می‌کند.

از ابتدای جنگ تحمیلی رمضان و به دلایل مختلف امنیتی، اینترنت در ایران قطع و در مواردی نیز با محدودیت‌هایی همراه شد. یکی از دلایل مطرح‌شده برای اعمال محدودیت یا قطعی اینترنت، ملاحظات امنیتی و ضرورت مدیریت شرایط بحرانی است. در برخی مقاطع، این استدلال مطرح می‌شود که کاهش دسترسی به اینترنت می‌تواند به کنترل شایعات، پیشگیری از برخی تحرکات سازمان‌یافته، مقابله با حملات سایبری یا مدیریت وضعیت‌های ناپایدار کمک کند. از منظر امنیتی، چنین دغدغه‌هایی قابل فهم است؛ زیرا هیچ حکومتی نسبت به امنیت عمومی، ثبات اجتماعی و امنیت سایبری بی‌تفاوت نیست.

با این حال با طولانی شدن زمان قطعی اینترنت، هزینه‌های قابل توجهی بر کسب‌وکارها و مشاغل گوناگون تحمیل شد. این آسیب‌ها صرفا متوجه شرکت‌های بزرگ یا پلتفرم‌های دیجیتال نبود، بلکه طیف وسیعی از فعالیت‌های اقتصادی، از کسب‌وکارهای خرد و خانگی تا استارتاپ‌ها، شرکت‌های خدماتی، فعالان تجارت الکترونیک، تولیدکنندگان محتوا، و حتی برخی بنگاه‌های سنتی را نیز دربر گرفت. کاهش فروش، اختلال در ارتباط با مشتری، افزایش هزینه‌های عملیاتی، تأخیر در ارائه خدمات و تضعیف اعتماد بازار، از جمله پیامدهای مستقیم این وضعیت بوده که در بسیاری از موارد، خسارت واردشده تنها به کاهش درآمد روزانه محدود نماند، بلکه به تضعیف موقعیت رقابتی، از دست رفتن بخشی از بازار و کاهش انگیزه برای سرمایه‌گذاری آتی نیز انجامید.

اقتصاد امروز در جهان بر پایه سرعت، اتصال، شفافیت و کاهش هزینه‌های مبادله استوار است؛ و اینترنت دقیقا همین مؤلفه‌ها را تقویت می‌کند. افزون بر این، اینترنت زیربنای شکل‌گیری و رشد اقتصاد دیجیتال است؛ اقتصادی که در آن ارزش‌آفرینی از مسیر داده، نرم‌افزار، خدمات هوشمند، تجارت الکترونیک، آموزش آنلاین، فین‌تک و نوآوری‌های فناورانه صورت می‌گیرد. در بسیاری از کشورها، سهم اقتصاد دیجیتال در تولید ناخالص داخلی به‌سرعت رو به افزایش است و همین امر نشان می‌دهد که اینترنت دیگر حاشیه اقتصاد نیست، بلکه در متن آن قرار گرفته است.

بدیهی است که خاموش کردن شبکه اینترنت بدون وجود یا تأمین زیرساخت‌های جایگزین کارآمد عملا خاموشی چراغ بازار و کسب‌وکارهای خرد و دیجیتال را به همراه دارد. به عبارت دیگر دولت باید به منظور پیشگیری از خسارت‌های قطعی اینترنت، علاوه بر اطلاع‌رسانی گسترده، با توسعه مراکز داده، ایجاد شبکه‌های امن، خدمات ابری بومی و ابزارهای پشتیبان، مقاومت اقتصاد در برابر اختلالات احتمالی افزایش دهد؛ البته چنین اقداماتی نباید اینترنت آزاد و پایدار، بلکه به‌عنوان مکمل آن دنبال شوند.

باید پذیرفت که اینترنت امروز نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی برای اقتصاد ملی است. اختلال در آن، به‌ویژه در دوره‌هایی که کسب‌وکارها برای بقا به ارتباط مستمر با مشتریان، بازارها و تأمین‌کنندگان وابسته‌اند، آثار گسترده و گاه جبران‌ناپذیری برجای می‌گذارد.

انتهای پیام